موضوع مقاله : شناخت دقیق تهدیدات و فرصت های بین المللی فراروی نظام جمهوری اسلامی ایران

 شناخت دقيق و صحيح فرصت ها و تهديدات فراروي نظام جمهوري اسلامي ايران، در كنار بررسي ضعف ها و قوت هاي آن، توانايي لازم را براي حفظ و افزايش منافع و اهداف ملي و بالا بردن توان امنيت ملي فراهم مي‌نمايد. شكست ها و ناكامي‌ها در عرصه داخلي و خارجي عمدتاً به تحليل نادرست از فرصت ها و تهديدها از يكسو و ضعف و قوت هاي نظام از سوي ديگر برمي‌گردد.

در الگو‌هاي تحليل سياسي، يكي از روش هاي تحليل مسايل سياسي روز، مدل مديريت راهبردی يا «SWOT» مي‌باشد. در اين الگو با شناسايي قوت ها و ضعف ها، فرصت ها و تهديدها و ترسيم شرایط مربوط به اتخاذ موقعيت راهبردي به تعيين يكي از رويكردها و راهبردهاي تهاجمي، تدافعي، رقابتي و محافظه‌كارانه اقدام مي‌گردد.

تعريف تهديدها و فرصت ها

تهديد در لغت به معناي ترساندن و بيم دادن است و در اصطلاح به معناي هر چيزي كه ثبات و امنيت يك عنوان را به خطر اندازد، همچنين تهديد به هر اقدام و تحرك بالقوه و احتمالي سياسي، نظامي، اقتصادي و فرهنگي كه موجوديت و اهداف حياتي فرد، نهاد يا كشوري را به خطر بيندازد، و نيز موانع و چالش هايي كه ما را از رسيدن به هدف بازداشته و يا باعث كاهش سرعت ما در دستيابي به آن گردد اطلاق مي‌گردد.
فرصت ها به معناي وجود زمينه يا شانس مطلوب در محيط بيروني براي یک فرد، سازمان و يا كشور است كه از طريق بهره‌برداري آن، مي‌توان به نتايج يا عوايد قابل توجهي دست يافت. همچنين فرصت شرايطي است كه به كشورها اين توانايي را مي‌دهد كه با بهره‌گيري صحيح از آنها، اهداف ملي خود را كسب و تهديدات را دفع نمايند.

پيش از احصاء فرصت ها و تهديدهاي فراروي ايران به اهداف راهبردی رواني آمريكا عليه جمهوري اسلامي ايران اشاره مي‌گردد. مهمترين اهداف ياد شده عبارتند از:

1- ارائه چهره ای مخوف و خطرناك از اسلام و جمهوري اسلامي نزد افكار عمومي جهان بخصوص غرب.
2- القای ناكارآمدي دين در اداره جامعه و چالش مشروعيت نظام جمهوري اسلامي.

3-  ارائه تصوير آرماني از ارزش هاي آمريكايي و ليبرال دمكراسي آمريكايي با وجود طغیانگری ها.

4-  ترسيم ايران به عنوان محور شرارت در منطقه و جهان هرچند که آنها در اوج شرارت هستند.

5-  تلقين به شكل‌گيري اجماع جهاني عليه ايران.

در بررسي فرصت ها و تهديدات بين‌المللي فراروي كشور ايران موارد در دو دسته مورد بررسي قرار مي‌گيرد.

الف) بررسي تهديدات بين‌المللي عليه ايران

1-تهديدات امنيتي

تهديد به حمله نظامي عليه ايران از سوي آمريكا و رژيم صهيونيستي پس از حادثه 11 سپتامبر 2001 همواره مطرح بوده است. اگر چه این گفتمان در آمريكا مبني بر عدم توانايي حمله به ايران قوي شده است ليكن ژست آن همچنان باقی است. موضوع حمله به ايران، همواره از سوي دشمنان انقلاب اسلامي براي تغيير رفتار ايران و عقب نشيني ایرانیان از مواضع به حقشان در طول ساليان گذشته مطرح بوده است.

آنچه حمله آمريكا به ايران را نزد استراتژيست‌هاي نظامي آمريكا تضعيف كرده سه مسئله اساسي است:
1- عدم تشكيل یک ائتلاف قدرتمند عليه جمهوری اسلامی ايران.

2- ثبات، انسجام و توانايي های روز افزون و گسترده جمهوري اسلامي ايران.

3- درگير بودن ارتش آمريكا در عراق و افغانستان.

تاكنون موضوع حمله به ايران به دو صورت توسط صاحب نظران غربي و آمريكايي مطرح شده است:
الف-  حمله نظامي تمام عيار به ايران و اشغال خاك ايران؛ كه براساس تجربه عراق، حمله تمام عيار دشمنان به کشوری، آنهم چون  جمهوري اسلامي ميسر نيست.

ب-  حمله به تأسيسات هسته‌اي ايران؛ اين موضوع بارها  از سوي آمريكا و رهبران رژيم صهيونيستي بلوف و مطرح گرديده است، که ترديد جدي در دست زدن به چنين اقدامي از سوي استراتژيست‌هاي آمريكايي وجود دارد.

2- گسترش حضور نظامي بيگانگان

 توسعه و گسترش پايگاه‌هاي نظامي آمريكا در منطقه و اطراف مرزهاي جمهوري اسلامي يكي ديگر از تهديدات خارجي محسوب مي‌شود. حضور نظامي آمريكا در منطقه در چند سطح قابل بررسي است.

الف-  حضور ارتش آمريكا در افغانستان(10 هزار نفر) عراق(135 هزار نفر) و پاكستان(20 هزار نفر).
ب-  گسترش پايگاه‌هاي نظامي شامل 7 پايگاه در عراق، چند پايگاه در افغانستان، پايگاه‌هاي نظامي در عربستان، بحرين، عمان، امارات، و نيز پايگاه‌هاي نظامي در آذربايجان، ازبكستان، قزاقستان، قرقيزستان، گرجستان و....

ج-  قراردادها و پيمان‌هاي دفاعي دو جانبه.

د-  خريد تسليحات آمريكایی توسط کشورهاي منطقه.

هـ-  حضور گسترده سازمان سيا و عوامل آن در منطقه.

بنابراين با توجه به خصومت و دشمني آمريكا با نظام اسلامي، چنين حضور گسترده و متنوع در منطقه، به عنوان تهديد جدي ايران محسوب مي‌گردد.

3- افزايش قدرت رژيم صهيونيستي

 افزايش حضور رژيم صهيونيستي و تلاش براي نفوذ در سامانه ‌هاي امنيتي و نظامي كشورهاي همسايه ايران، از چالش هاي مهم امنيتي کشورمان محسوب مي‌شود. روابط گسترده نظامي اين رژيم با تركيه، نفوذ آن در شمال عراق، افغانستان، كشورهاي آسياي مركزي و قفقاز بويژه آذربايجان زمينه را براي كاهش حضور نظام جمهوري اسلامي ايران فراهم مي‌نمايد.

4- رسیدگی به پرونده هسته‌اي ايران در شوراي امنيت

ارجاع پرونده هسته‌اي ايران به شوراي امنيت، يكي ديگر از چالش‌ها و تهديدات عليه ايران است. براساس فصل ششم منشور، شوراي امنيت ساز و کار مسالمت‌آميز و نيز براساس فصل هفتم ساز و کار‌هاي نيمه سخت (تحريم‌هاي همه جانبه اقتصادي) را مي‌تواند اعمال كند.

5- طرح خاورميانه بزرگ

طرح فوق در حوزه امنيت ملي ايران بوده و سلطه نويني را با روشی جديد تحت عنوان دموكراسي سازي بر منطقه حاكم مي‌كنند كه با منافع و امنيت ملي ايران در تضاد است. آمريكايي‌ها در اين پروژه به دنبال تغييرات اساسي در سطوح اقتصادي، سياسي، فرهنگي منطقه خاورميانه هستند. بنابراين طرح  فوق مي‌تواند قابليت تهديد كنندگي عليه ايران داشته باشد.

6- جنگ نرم

 اين تهديد شكل ديگري از تهديدات موجود و آتي دشمنان عليه ايران اسلامي است؛ در اين جنگ رسانه‌ها مهمترين ابزار مي‌باشند. سرمايه‌گذاري سال هاي گذشته غرب در راه‌اندازي و حمايت از رسانه‌هاي مخالف و فعال شدن بيش از 30 شبكه تلويزيوني و ماهواره‌اي ضد انقلاب اسلامی و فعال بودن دهها راديوي متعدد نظير راديو آمريكا، راديو فردا، راديو آزادي و پخش برنامه‌هاي شبانه‌روز عليه ايران از جمله آنهاست. حمايت از طيف به اصطلاح روشنفكران دمكراسي‌ساز و ارتباط با برخي چهره‌هاي افراطي مخالف نظام از ديگر ابزارهاي آنهاست.

در جنگ نرم، مهمترين نقطه قوت جمهوري اسلامي ايران يعني ايمان و اعتقاد مردم به اسلام، انقلاب و آرمان هاي امام خميني(ره) و رهبر معظم انقلاب توسط رسانه‌هاي ضدانقلاب مورد هدف قرار مي‌گيرد.
7- جهاني‌سازي

 پروژه جهاني سازي يكي ديگر از جنبه‌هاي تهديد بين‌المللي ايران است. فرآيند جهاني سازي كه از سوي قدرت هاي غربي بويژه آمريكا جهت يكسان سازي فرهنگ و عادات ملت ها و تضعيف مرزهاي جغرافيايي و فرهنگ و نيز اقتصاد ملي مطرح است از جلوه‌هاي برجسته تهديدات بين‌المللي عليه جمهوري اسلامي ايران به شمار می رود.

8- ناتوي فرهنگي

 مهمترين زمينه‌هاي تغيير رويكرد آمريكا به ناتوي فرهنگي عبارتند از كارآمدي اسلام در تقابل با سلطه غرب و نيز تناقضات و ناكارآمدي ليبرال دمكراسي. نابودي هويت ملي جوامع بشري، بدست گرفتن سر رشته تحولات سياسي، اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي كشورهاي هدف، مجبور كردن ملت ها به پذيرش فرهنگ مبتذل دولت های استعماري، سازماندهي و حفظ انسجام تمدن غربي و جلوگيري از ايجاد تمدن اسلامي از مهمترين اهداف ناتوي فرهنگي است. رويكرد اصلي ناتوي فرهنگي جنگ نرم و هدف اصلي آن نابودي هويت ملي جوامع بشري به ويژه مقابله با ايمان انسان هايي است كه مي‌خواهند از هويت ديني و ملي خود شرافتمندانه دفاع كنند.

9- حقوق بشر

 يكي از تهديدات غرب عليه جمهوري اسلامي ايران، بهره‌گيري از حربه حقوق بشر بوده است. متأسفانه غرب، نظام جمهوري اسلامي را علي رغم برگزاري دهها انتخابات مردمي، رعایت عالیه مصالح انسانی و عضويت در كنوانسيون هاي متعدد حفظ حقوق بشر، متهم به نقض حقوق بشر نموده كه قطعاً يافتن پايگاهي مردمي از اين طريق در داخل ايران، مسيري ناكارا بوده است.

ب-  فرصت هاي پیش روی جمهوري اسلامي

در يك جمع‌بندي از قوت هاي جمهوري اسلامي(رهبري، توانايي دفاعي، علمي و فناوری، توانمندي هسته‌اي، الهام بخشي، حاكميت دولت اصولگرا و...) مي‌توان گفت جمهوري اسلامي ايران يكي از كشورها و قدرت هاي تأثيرگذار در منطقه خاورميانه است. در بررسي كشورها از لحاظ تأثيرگذاري و تأثيرپذيري، ايران در رديف كشورهايي كه زياد تأثيرگذار است ولي از نظام بين‌الملل كمتر تأثير مي‌پذيرد، قلمداد مي‌گردد.

مهمترين فرصت هاي پیش روی جمهوري اسلامي ايران در عرصه بين‌المللي عبارتند از:

1- شكست راهبردهاي آمريكا در منطقه و گسترش تنفر مردم

 ناكامي‌هاي مستمر آمريكا در منطقه از يكسو و تنفر مردم منطقه و جهان اسلام از عملكرد آمريكاموقعيت اين كشور را به شدت تنزل داده است. طبيعي است ضعف آمريكا، فرصت قابل توجهي براي جمهوري اسلامي در مبارزه با سياست‌هاي سلطه طلبانه اين كشور ايجاد كرده است.
اساساً ضعف و شكست آمريكا در عراق و افغانستان، علاوه بر ايجاد موج اعتراضات در داخل آمريكا، جايگاه ايران را در منطقه به عنوان يك ابر قدرت منطقه‌اي تقويت كرده است. اكنون نظرسنجي‌ها حكايت از ابراز انزجار بيش از نود درصد مردم از هیئت حاکمه ایالات متحده دارد.

2- افزايش بيداري اسلامي و خود آگاهي اسلامي

 در سال هاي اخير گرايش مردم منطقه به اسلام و تشكيل حكومت اسلامي و مبارزه با سلطه طلبي غرب و آمريكا بشدت افزايش يافته است.

اين موضوع دولتمردان غربي را شديداً نگران ساخته و عامل هشدار مراكز راهبردي غرب گرديده است. اگر چه لشکركشي آمريكا به منطقه با هدف مقابله با بيداري اسلامي بوده اما توسعه و گسترش جنبش اسلام‌گرايي در منطقه، جايگاه ايران را در منطقه ارتقاء داده است. امروزه توسعه و تعميق عمق راهبردی جمهوري اسلامي ايران بر دوستان و دشمنان کشورمان  امري کاملا بدیهی است.

3- كاهش دولت هاي متخاصم در همسايگي ايران

 پيامد تحولات سال هاي اخير در خاورميانه، سقوط دولت طالبان و روي كارآمدن دولتي عمدتاً هماهنگ با سياست‌هاي ايران، فروپاشي حزب بعث و دولت صدام و روي كار آمدن دولت شيعه طرفدار نظام جمهوري اسلامي ايران، همگرايي دولت اسلام‌گراي تركيه با ايران به واسطه تهديد مشترك، توسعه روابط ايران با كشورهاي تركمنستان، ارمنستان و آذربايجان، و اطمينان خاطر نسبي ايران از عدم تهديد در اطراف مرزهاي مشترك با اين كشورها و تغيير ديدگاه‌هاي عمده كشورهاي حاشيه خليج فارس نسبت به ايران است که، فرصت هاي خوبي را در اختيار ايران قرار داده است.

4- افزايش قيمت انرژي

 افزايش درآمد ملي ايران، بر اثر افزايش قيمت نفت در سقف بيش از 100 دلار در هر بشکه و مديريت صحيح آن، تأثير چشمگيري در رشد اقتصادي كشورهاي صنعتي داشته و آنها را در برخورد با جمهوري اسلامي نيز محتاط خواهد كرد.

5- افزايش تقاضاي جهاني به انرژي

 نياز اقتصاد جهاني به انرژي باعث شد تا دولت هاي قدرتمند و صنعتي جهت حفظ رشد اقتصادي خود به تأمين انرژي مطمئن روي آورند. اين نيازمندي موجب رويكرد كشورهاي صنعتي به ايران به عنوان چهارمين كشور دارنده نفت و گاز شده است.

تقاضاي اتحاديه اروپا پيرامون انتقال انرژي ايران به اروپا، موافقت نامه احداث خط لوله ايران، هند و پاكستان، قرارداد انتقال گاز مايع به چين و... از جمله وابستگي كشورها به انرژي منطقه و ايران است. همين امر فرصت بسيار مناسبي را در اختيار ايران قرار مي‌دهد تا ضمن گره زدن امنيت خود با نيازهاي كشورهاي فوق، اهداف ملي خود را با هزينه كمتري پيگيري نمايد.

6- ضعف و چالش در اركان رژيم صهيونيستي

 اساس رژيم صهيونيستي بر سه موضوع استوار است:

الف-  ارتش و جوخه‌هاي ترور

ب-  مهاجرت يهوديان به سرزمين‌هاي اشغالي

ج-  حمايت قدرت هاي غربي

در سال هاي اخير هر سه ركن فوق آسيب جدي ديده اند. تهاجم اسرائيل با هدف نابودي حزب ا...، منجر به شكست رژيم صهيونيستي و افسانه شكست ناپذيري آن شد و امنيت به اصطلاح پايدار 60 ساله آن فرو ريخت. مبارزه بي‌امان فلسطيني‌ها با رژيم صهيونيستي و ناامن ساختن همه سرزمين‌هاي اشغالي توسط حزب‌ا... لبنان، مهاجرت را در اين سرزمين معكوس كرده است. بدين ترتيب موقعيت رژيم صهيونيستي بعنوان يكي از دشمنان جمهوري اسلامي، بسيار ضعيف شده است.

7- ارتقاء وجهه و جايگاه عزتمند بين‌المللي جمهوري اسلامي ايران

در طول سال هاي اخير با وجود قدرت الهام بخش انقلاب اسلامي و كاركردهاي بين‌المللي و منطقه‌اي آن  و در سايه وحدت مذهبی و ملی و همگرايي بين اركان نظام و حاكميت فضاي اصولگرايي در كشور، ايران در بي‌نظير ترين دوران تاريخي خود بسر مي‌برد. اگر چه القاي شرايط ويژه در كشور از سوي برخي از چهره‌ها و القاي حساسيت‌هاي خاص براي كشور، ناشي از فضاي رقابتي مي‌باشد، اما همه تحليلگران منصف بر اين نكته اذعان دارند كه آثار مثبت رويكردها و عملكرد دولتمردان پر تلاش كاملاً آشكار است.
8- توان ضربه متقابل و قدرت بازدارندگي در مواجهه با تهديدات

 توانمندي هاي نظام در مهار و كنترل و مواجهه با بحران هاي داخلي و خارجي، شرايطي را براي ايران اسلامي فراهم كرده كه در مواجهه با هر تهديد داخلي و خارجي پاسخگو است.
روحيه اعتماد به نفس و خودباوري كه در سايه مكتب اسلام ناب محمدي توسط حضرت امام خميني (ره) و رهبر معظم انقلاب در كشور ايجاد شد، جلوه‌ها و دستاوردهاي گوناگونی در عرصه انرژي هسته‌اي، سلول هاي بنيادين، نانو فناوری، و... بدنبال داشته و ايران را در مقطع تاريخي بي‌نظيري قرار داده كه در حال گذر از توسعه نيافتگي و ورود به دوران پيشرفت، رفاه، معنويت، عدالت و اقتدار مي‌باشد. اين شرايط قطعاً منجر به ايجاد موقعیتی مي‌گردد كه ايران در چشم‌انداز 20 ساله، يكي از قطب‌هاي مهم اقتصادي، فرهنگي و سياسي در جهان خواهد شد.

نتيجه‌گيري احصاء تهديدها و فرصت های فراروي نظام يك امر عقلاني و اصل مسلم علمي است و استراتژيست‌هاي داخلي براي ترسيم راهبردهاي نظام نيازمند اجماع سطوح تصميم‌گيري كشور، علمي برخورد كردن آنان، جامع‌نگري و پرهيز از ديد تك بعدي، تكيه بر علت‌ها به جاي معلول‌ها، تكيه بر اصل پيشگيري به جاي درمان، همگاني و مردمي كردن امنيت، همگرايي علمي و نظری مراكز ثبات بخش در بر طرف سازي تهديدات و تقويت نقاط قوت و فرصت هاي فراروي مي‌باشند.

سوتیترها

در الگوی مدیریت راهبردی با شناسایی قوت ها و ضعف ها، فرصت ها و تهدیدها، و ترسیم شرایط مربوط به اتخاذ موقعیت راهبردی به تعیین یکی از رویکردها و راهبردهای تهاجمی، تدافعی، رقابتی و محافظه کارانه اقدام می گردد

موضوع حمله به ایران همواره از سوی دشمنان انقلاب اسلامی برای تغییر رفتار ایران و عقب نشینی ایرانیان ازمواضع به حقشان در طول سالیان گذشته مطرح بوده است

در بررسی کشورها از لحاظ تاثیر گذاری و تاثیر پذیری، ایران در ردیف کشورهایی که زیاد تاثیر گذار است ولی از نظام بین الملل کمتر تاثیر می پذیرد، قلمداد می گردد

در طول سال های اخیر با وجود قدرت الهام بخش انقلاب اسلامی و کارکرد های بین المللی و منطقه ای آن، و در سایه اتحاد ملی و انسجام اسلامی و همگرایی بین المللی ارکان نظام و حاکمیت فضای اصولگرایی در کشور، ایران در بی نظیر ترین دوران تاریخی خود به سر می برد.

الهام گرفته از کتاب های :     

جریان شناسی فرقه ها در ایران( 1 )

جریان شناسی فرقه­ ها در ایران ( 2 )

نقش بصیرت و بینش در هدایت انسانها ( بخش اول )

نقش بصیرت و بینش در هدایت انسانها ( بخش دوم )

جریان شناسی سیاسی

آسیب شناسی فرقه‌های عرفانی( قسمت اول )

آسیب شناسی فرقه‌های عرفانی( قسمت دوم(